Steevast op weg naar zelfstandigheid

Engelbert Verhagen Specialist ouderengeneeskunde

Engelbert Verhagen herinnert revaliderende cliënten er graag aan. De specialist ouderengeneeskunde probeert het onderste uit de kan te halen. Hij weet dat de uitdaging werkt. Ambitie geeft energie. Cliënten weten waar ze naartoe werken: hun eigen doelen.

Maximaal vermogen

‘Belasting kent grenzen, lichamelijk en geestelijk. Ga je daar overheen, dan knapt er iets. Dat is zo bij een topsporter, dat is zo bij een 93-jarige met een gebroken heup. Het zoeken en vinden van het maximale vermogen dat je uit iemand kunt halen, is de kunst. Juist bij revalidatie komt het daarop aan. Bij een oudere is dat een stuk lastiger dan bij een olympisch atleet - en een heel stuk boeiender.’ Engelbert Verhagen kan er enthousiast over vertellen. Een korte rondleiding door de wereld van de geriatrische revalidatiezorg bij SVRZ.

Opgebouwde deskundigheid

Met honderd bedden en zo’n 550 patiënten per jaar is SVRZ de grootste aanbieder van revalidatiezorg voor ouderen in Zeeland. Deskundigheid opbouwen en doorgeven is een bijna vanzelfsprekend gevolg. Stap voor stap, ervaring na ervaring. Oefening baart kunst. Op allerlei terreinen van de gezondheidszorg is dat tegenwoordig gangbare praktijk. Bovendien bijna een maatstaf voor kwaliteit. Kijk naar andere medisch specialisten. Een hartchirurg die drie hartkleppen per week vervangt, doet nu eenmaal meer expertise op dan een collega met twee keer per jaar zo’n operatie.

Kwetsbare groep

Engelbert Verhagen benadrukt dat het echt specialistenwerk is, de revalidatie van ouderen. ‘Het gaat om een kwetsbare groep. Bijna altijd spelen meerdere aandoeningen een rol. Een ingrijpende gebeurtenis is vaak de aanleiding. Een hersenbloeding, verlammingen door dichtgeslibde bloedvaten in het hoofd, amputatie, een ongelukkig ongeval. Maar er ligt meer op de loer: nierfalen, longontsteking, suikerziekte - allemaal ziektes waar ouderen extra gevoelig voor zijn. Maar nogmaals: dat maakt het juist een interessant vak.’

Het is hier geen vakantieverblijf - dit is een trainingskamp!

Team- en ketenwerk

Voor de zorg is revalidatie altijd teamwerk. Binnen de eigen organisatie, maar ook daarbuiten. Het vindt z’n weerslag in de manier van omgaan met ketenpartners, in scholingsagenda’s, in samenspel van disciplines, in werkafspraken, richtlijnen en protocollen. Ketenzorg vraagt om onderhoud. Daarom schudt SVRZ regelmatig regionaal de contacten en afspraken op. Met artsen, zorg- en hulpverleners en financiers. Ook de doordachte inzet van mantelzorgers vraagt aandacht en overleg.

Kennis vergroten

Deskundigheidsbevordering is een van de centrale thema’s. Ook hier weer: in eigen huis en daarbuiten. In scholing en in aanpak staat de hulpvraag op de eerste plaats. Verder: onderliggende stoornissen, de beperkingen, de gevolgen voor gevoel en gemoed, belastbaarheid, de omgeving, de mogelijkheid tot leren, behandeltechnieken, enzovoorts. De behandeling richt zich op stimuleren van herstel en voorkomen van achteruitgang. Dat alles van het begin van de kwaal, via revalidatie, tot het oppakken van een zo zelfstandig mogelijk bestaan.

Kwaliteit van leven

Problemen komen nooit alleen. De ouderenrevalidatie kent de problematiek van meer kwalen tegelijk. Daaraan zitten ook verrassende en soms zelfs zonnige kanten. Engelbert Verhagen: ‘Het gebeurt regelmatig dat ouderen er na revalidatie beter aan toe zijn dan voor ziekte of ongeval. Vaak gaan mensen thuis al een tijdje achteruit. Ze takelen geestelijk en lichamelijk af. Geen haan die ernaar kraait, geen dokter die ze ernaar laten kijken. Dan gebeurt er iets; ze breken bijvoorbeeld een enkel of een heup. Ze komen revalideren. Het klinkt gek, maar daar leven mensen soms echt van op. Ze moeten ineens allemaal oefeningen doen. Ze staan onder medische controle. En dat heeft dan als bijkomend effect dat de hele conditie verbetert. Echte winst in kwaliteit van leven.’

Het klinkt gek, maar daar leven mensen soms echt van op

Altijd in de buurt

Werken aan een leven met beperkingen gebeurt binnen SVRZ op grote schaal. Toch is geen sprake van een anonieme revalidatiefabriek. Die zorg is verspreid over vier locaties: ‘t Gasthuis in Middelburg, Ter Schorre in Terneuzen, Ten Anker in Tholen en Ter Valcke in Goes. Engelbert Verhagen: ‘Voor de Zeeuwen is het grote voordeel dat er altijd wel een SVRZ-revalidatiecentrum in de buurt is. Dat is extra belangrijk voor ouderen. Die wil je niet te ver bij hun vertrouwde stek vandaan halen. Bovendien: het blijven natuurlijk Zeeuwen - mensen die allemaal het liefst op hun eigen eiland zijn.’

Knokken tegen verleiding

Revalideren is leren. Omgaan met een haperend lichaam, of met een hoofd dat vreemd doet. De houding van medewerkers legt veel gewicht in de schaal. Engelbert Verhagen: ‘Het gaat om heel kwetsbare mensen. Juist daarom ben je geneigd ze van alles uit handen te nemen. Onze medewerkers zitten niet voor niets in verzorging en verpleging. Helpen zit in hun natuur. En nu moeten ze cliënten zo veel mogelijk zelf laten doen. Dus: zelf dat ontbijtbord pakken. Zelf dat kopje bij de vaat zetten. Zelfbeheersing van medewerkers blijkt ineens een groot goed. Vaak zelfs engelengeduld. Soms duurt het heel erg lang voordat iemand mes en vork in de aanslag heeft. Dan is het knokken tegen de verleiding om in te grijpen en te helpen.’

Vanzelfsprekend SVRZ

De weg naar huis is soms tijdelijk. Omdat later blijvende verpleeghuiszorg nodig blijkt. Of omdat er dichter in de buurt zorg op afroep beschikbaar moet zijn. Verhuizing naar een SVRZ-locatie ligt dan voor de hand. Die is in de buurt. En de manier van behandelen en bejegenen is vertrouwd. Dat maakt de drempel lager. Revalidatie maakt SVRZ dan tot toekomstige huisleverancier van zorg en welzijnsactiviteiten.

Leren accepteren

Doelen zijn niet altijd haalbaar. De stip op de horizon kan wel eens te ver liggen. Herstel kan uitblijven. Volledig herstel zelfs regelmatig. Vooral na een beroerte moeten mensen vaak aanvaarden dat ze blijvend minder kunnen. ‘Dat is hard. Er zijn trucs om met beperkingen om te gaan. Maar er zijn geen trucs om mensen te leren accepteren. Positieve werkelijkheidszin kan helpen: inzien dat een heleboel dingen nog gewoon goed gaan. Ook in een rolstoel is je leven nog niet afgeschreven. Ook hebben veel mensen baat bij contact met lotgenoten. Zien dat je niet de enige bent. Dat maakt het draaglijker.’

Zien dat je niet de enige bent. Dat maakt het draaglijker.

Voor- en nadelen

Geldstromen in de zorg veranderen voortdurend. Zo valt sinds kort de revalidatie van ouderen onder de gewone verzekering. Het zijn niet langer bijzondere ziektekosten. Engelbert Verhagen staat niet te juichen, want registreren is niet zijn favoriete bezigheid. ‘Doeltreffend, zo kort mogelijk, zo goedkoop als het kan, dat is wat verzekeraars graag zien. Dus willen ze een compleet inzicht in de therapie van hun klanten. Positief is het bijbehorende beroep op onze professionaliteit. Het houdt ons scherp. Het helpt het jonge vakgebied van de ouderenrevalidatie vooruit. Ook cliënten kunnen er direct voordeel bij hebben. Ze verblijven korter op de verpleegafdeling. Daardoor wennen ze eerder aan het idee dat ze weer voor zichzelf kunnen zorgen. Een zo zelfstandig mogelijk bestaan, daar doen we het voor.’        

 

Suggesties?